Jego celem było zbadanie czy istnieje różnica między odczuwaniem jakości życia osób z grupy 50+, które są użytkownikami Internetu od tych osób, które z sieci nie korzystają. Badanie przeprowadzono na grupie 24 respondentów w wieku od 50 do 81 lat, mieszkających w różnych częściach Polski, w miastach od 50 do powyżej 500 tys. mieszkańców. W grupie badanych 16 osób korzystało, a 8 nie korzystało z internetu.
Wnioski są jednoznaczne – istnieje bezpośredni związek między poprawą jakości życia od momentu nauczenia się samodzielnego korzystania z sieci. 100 % respondentów, którzy używają Internetu mówiło o tym w kategorii zmiany na lepsze w różnych aspektach ich życia: rodzinnego, towarzyskiego, społecznego, edukacyjnego.
Radość życia z Internetem
Wśród osób między 50-65. rokiem życia najważniejsze korzyści wynikające z bycia internautą mają związek z pracą zawodową i poczuciem, że jest się na bieżąco. Dzięki posługiwaniu się Internetem stają się lepszymi pracownikami, znajdują pracę lub klientów na swoje usługi. Dla osób powyżej 65. roku życia kluczową korzyścią jest poprawa samopoczucia oznaczająca przełamanie samotności. Wszyscy respondenci podkreślali, że Internet stał się dla nich oknem na świat – dzięki niemu mają dostęp do bieżących informacji i, jak to sami określają, kontrolę nad zmieniającą się rzeczywistością. Kolejny aspekt nowej jakości życia to lepszy kontakt z bliskimi. Osoby starsze doceniają pocztę elektroniczną, komunikatory internetowe, dostęp on-line do albumów ze zdjęciami rodziny i znajomych. W kategorii kontaktów międzyludzkich Internet pozwala im także odnowić dawne znajomości, znaleźć nowe, sprawia, że ponownie czują, że pełniej uczestniczą w życiu, są częścią określonej grupy.
Dzięki Internetowi respondenci rozwijają swoje pasje i zainteresowania – czytają informacje, opracowania tematyczne, dokonują specjalistycznych zakupów np. rzadkich roślin, książek. Uczą się języków obcych, przeglądają galerie sztuki, muzykę i aktywnie uczestniczą w kulturze.
Adepci Internetu ogromnie sobie cenią ułatwienia, jakie daje im sieć www w życiu codziennym. Należy do nich np. planowanie lokalnych przejazdów komunikacją miejską, załatwianie spraw urzędowych, znajdywanie specjalistów-lekarzy, informacje konsumenckie etc.
Osobie 50+ korzystającej z sieci łatwiej zerwać z wizerunkiem spokojnej jesieni życia, w której chciałoby ich widzieć społeczeństwo. To stereotyp, z którym osoby starsze walczą, ponieważ oznacza stagnację i bezruch. A Internet ich aktywizuje do działania i przywraca perspektywę przyszłości – osoby starsze używając Internetu planują podróże, spotkania, rozwijają swoje umiejętności.
Wiele zmian na lepsze zaszło także w psychice badanych - odczuwają satysfakcję, że jeszcze mogą się czegoś nowego nauczyć, że to nie jest wiedza zamknięta tylko dla osób młodych. Internet daje im poczucie przynależności, przywraca na łono społeczeństwa. W skali osobistej daje niezależność i poczucie wolności, a więc bardzo ważne dla odczuwania komfortu życia aspekty. Respondenci zauważyli, że są bardziej otwarci na innych, tolerancyjni. Na nowo kształtują swoje relacje z rodziną: dziećmi, wnukami na co wpływa używanie tych samych narzędzi komunikacji i języka.
Jednocześnie badani mówili o dużych oszczędnościach: czasu i pieniędzy. Dzięki Internetowi szybko docierają do potrzebnych informacji, które w dodatku są bezpłatne. Wielu badanych mówiło wręcz, że zaprzestało np. kupować prasę codzienną, ponieważ wszystko co ich interesuje znajdują w sieci. Seniorów cieszy także możliwość do tańszych zakupów poprzez Internet i ich dostępność, co ma szczególne znaczenie dla mieszkańców mniejszych miast.
Postawa biernego obserwatora
Skoro inne osoby po 50-tce wskazują same plusy wynikające z przyłączenia się do grona internatów to dlaczego nadal 10 milionów Polaków w tym wieku z sieci nie korzysta? Powodem są niewiedza oraz uprzedzenia natury psychicznej. Osoby starsze sądzą, że komputer i Internet są zbyt trudne, że można łatwo popsuć sprzęt, że Internet to droga usługa. Brak wiedzy nie decyduje jednak o wykluczeniu w takim stopniu, jak subiektywne uprzedzenia i wyobrażenia. Są wśród nich takie, że Internet to domena tylko młodych, że jest to miejsce w którym można paść ofiarą oszustów i jest on egzemplifikacją złego kierunku, w jakim zmierza świat. Osoby nieaktywne w Internecie podsumowują swój brak zainteresowania brakiem potrzeby korzystania z tego medium. Dopiero pojawienie się silnej potrzeby najlepiej przezwycięża uprzedzenia.
Kto się decyduje korzystać i dlaczego
U badanych respondentów początki korzystania z Internetu były różne. Kontakt z rodziną, konieczność znalezienia możliwości leczenia, dostęp do specjalistycznych informacji, konieczność używania Internetu w pracy – im bardziej konkretna i paląca była potrzeba tym motywacja była większa. Bardzo duże znaczenie miała ciekawość jako cecha charakteru, to ona skłoniła 4 spośród 16 aktywnych użytkowników do podjęcia próby. Większą łatwość w rozpoczęciu przygody z Internetem mają osoby pozytywnie motywowane – przez swoich bliskich, współpracowników.
Co najbardziej interesuje osoby 50+ w internecie
Zarówno osoby 50+ korzystające, jak i niekorzystające z Internetu są świadome tego, że to medium zmieniło formy komunikacji między ludźmi i że jest to zmiana związana z odczuwaniem czasoprzestrzeni. W tradycyjnej komunikacji list się najpierw pisało, wkładało do koperty, kupowało znaczek, wysyłało i czekało na odpowiedź. Proces komunikacyjny był związany z upływem czasu. Obecnie można wysłać e-mail i od razu uzyskać odpowiedź. Dodatkowo Internet gwarantuje wiele innych, atrakcyjnych form kontaktu z bliskimi – rozmowy powiązane z wizją, komunikatory. Dla wielu osób 50+ to właśnie możliwość kontaktu z bliskimi, którzy są daleko spowodowała chęć zapoznania się z Internetem.
Większość badanych ceni w Internecie dostęp do bieżących informacji zarówno z kategorii newsów (wydarzenia ogólnopolskie, światowe, lokalne, sport), jak i informacji specjalistycznych na temat zdrowia, technologii, ogrodnictwa, kulinariów etc.
W przypadku osób, które całe życie starały się uczestniczyć w wydarzeniach kulturalnych Internet jest nieocenionym źródłem dostępu do bieżących informacji na ten temat i pozwala na szersze uczestnictwo w kulturze. Wiele starszych osób ma także kłopoty ze wzrokiem i wówczas nowe technologie stają się jedynym rozwiązaniem możliwości pozwalającym nadal czerpać przyjemność z samodzielnego czytania (powiększone litery, programy przetwarzające teksty na dźwięki).
Zakupy przez Internet przez starszych użytkowników są traktowane dwuznacznie, nie do końca ufają transakcjom on-line i przy znaczących zakupach (sprzedaż lub kupno samochodu, sprzętu AGD etc.) proszą o pomoc najbliższych. Doceniają natomiast zasoby Internetu i możliwość oszczędzenia pieniędzy dzięki tej formie zakupów oraz brak konieczności przemieszczania się, co dla osób w podeszłym wieku ma duże znaczenie.
Młodsi i starsi internauci różnią się od siebie
Jakkolwiek wszyscy aktywni użytkownicy sieci z grupy badanych stwierdzili, że już nie wyobrażają sobie życia bez Internetu to nie grozi im uzależnienie od sieci, jak dzieje się to czasami w przypadku grupy młodszych internautów. Osoby 50+ traktują Internet, jak bardzo potrzebne narzędzie i spędzają z góry określoną ilość czasu, dzieląc tę aktywność pomiędzy inne.
Większość badanych korzysta z sieci w sposób zachowawczy, często kieruje się wytycznymi z kursu internetowego, przegląda znane portale, a nowych informacji szuka najczęściej poprzez wyszukiwarki, nie korzysta z agregatorów treści.
Starszych internatów dziwi i zachwyca to, co dla osób młodszych jest naturalne – że dzięki Internetowi można się znaleźć w ciągu kilku sekund w miejscu oddalonym o tysiące kilometrów, np. na Trafalgar Square, w Luwrze lub Bibliotece Stanów Zjednoczonych.
***
Raport „Korzystanie z Internetu a jakość życia osób 50+” przeprowadzono w czerwcu 2011 roku na zlecenie Koalicji Cyfrowego Włączenia Generacji 50+ „Dojrz@łość w sieci” dzięki wsparciu UPC Polska i Microsfot. W badaniu zastosowano metodę indywidualnego wywiadu pogłębionego. Próbę przeprowadzono w trakcie 24 wywiadów indywidualnych: 16 użytkowników i 8 osób niekorzystających z Internetu; 12 osób w wieku 50-65 lub aktywnych zawodowo oraz 12 osób w wieku 65+ lub nieaktywnych zawodowo; po 8 wywiadów w małych (do 50 tys. mieszkańców), średnich (50-500 tys. mieszkańców) i dużych miejscowościach (powyżej 500 tys. mieszkańców). Lokalizacja: województwa: mazowieckie, małopolskie, dolnośląskie, podlaskie, kujawsko-pomorskie, lubuskie i warmińsko-mazurskie. 9 osób biorących udział w badaniu było absolwentami absolwentami „Akademii e-Seniora UPC”.
